2012 Dünya Çocuk Günü Bildirisi

(Bu metin, 1 Ekim Dünya Çocuk Günü vesilesiyle Çocuk Vakfı için kaleme alınmıştır.)

Benim adım cennet
Benim adım hayat

Bütün filmleri izleseniz
Benden büyük macera bulamazsınız

Bütün çiçeklerin kokusunu toplasanız
Benden burcusunu koklayamazsınız

Bütün suları yeniden akıtsanız şelaleler yerine
Denizleri, nehirleri, gölleri bir bardağa koyup hediye etseniz
Benim küçücük sesim daha hoş gelir anneme

Siyah çocuk, sarı çocuk, beyaz çocuk, esmer çocuk…
İşte böyle rengârenk uyumak istiyorum

Nar çocuk, ay çocuk, nur çocuk, şeker çocuk…
İşte böyle dönmek istiyorum eve oyun bitince

Evimizin önünden geçen çocukların
Gittiği yerleri görmek istiyorum

Savaş istemiyorum
Yaram olmasın, canım acımasın
Kanım kalbimi okşasın sadece

Havada bombalar yerine
Balonlar patlasın
Bisikletim dolaşsın sokakta
Tanklar yerine

Sorularımı arkadaşlarıma sorabiliyorum ancak
Anlamıyorlar ne büyükler ne de onların büyükleri

Mesela, elleri kopan çocuklar nasıl tutuyor?
Nasıl koşuyor ayakları kopan çocuklar?

Aç kalan çocukların yemeğini kim çaldı?
Sokakta yatan çocukların evini kim aldı?

Mızıkçılık yapan oyundan çıkarılsın
Dünya bir misket gibi dönsün avuçlarımızda

Mustafa Aydoğan

DÜNYA ÇOCUK GÜNÜ TÜRKİYE BİLDİRİSİ

                                                        

Bu Yıl 1 Ekim 2012 Tarihinde Kutlanacak

DÜNYA ÇOCUK GÜNÜ

İçin Hazır mısınız?

Sizce,

Dünya Çocukları Bir Önceki Yıla Göre

Daha İyi Durumda mı?

Şair Mustafa Aydoğan’ın yazdığı 2012 Dünya Çocuk Günü Türkiye Bildirisi

ile sesleneceğiz size

Hazır mısınız?

PROUST: ÖLÜM İLKESİ /UNAMUNO: YAŞAM İLKESİ/ M. Aydoğan

               1. 

               Marcel Proust’un ‘Okuma Üzerine’ adıyla Türkçeye çevrilen, topu topu 59 sayfalık  kitabının, sadık Proust okurlarını şaşkınlık ve aşinalık arasında tuhaf bir duyguya sürüklediğini sanıyorum.

Tam bir yazma tutkunu olan, Kayıp Zamanın İzinde’n koşan, devasa cümlelerle sayfalar dolduran bu Fransız yazarın 59 sayfalık, incecik bir kitapla kitapçı raflarında yer almasına şaşırdım! Açıkçası, bu kadar küçük ebatlı bir kitap ‘beklemiyordum’ Proust’tan! Öte yandan; yiv gibi önüne gelen her şeyi  delip geçen, öğüten, tatlı bir dinginlik ve zehirli bir derinlikle yine her şeyi apaçık ediveren ama bu apaçıklık içinde her şeyi yeniden gizleyen o plastik diliyle karşılaşmış olmakla, eski bir ‘dostu’ yeniden ‘hatırladım’.

Kitap, adından da anlaşılacağı gibi, okumak üzerine bir ‘anlatı’. Kitabın arka kapağında, içeriğe ilişkin şöyle bir not düşülmüş: “Okuma Üzerine, Marcel Proust’un birey ile kitap arasındaki ilişkiyi ve özgün psikolojik edim olarak okumayı irdelediği, bu edimin kaynaklarına yaptığı yolculuğu içeren bir anlatı.”

‘Anlatı’ ibaresi üzerinde özellikle durmamın sebebi, bir denemeler toplamı bekleyen okurun, kitabı eline aldığında şaşırmaması içindir. Proust, bu kitabında, okumanın ‘önemi’ üzerinde fikirler ileri sürmekten çok, böyle bir eylemin psikolojik backroundunu bir romancı/öykücü üslubu ile dile getiriyor. Okur, okuma eyleminin ‘ne’liği ve ‘nasıl’lığı üzerine bir öykü-felsefe yumağının içine dalıyor.

Proust, kitabın girişine bir not eklemiş: “Floransa Notları’yla Ruskin’e çok büyük keyif vermiş Prenses Madam Alexandra de Caraman-Chimay’a duyduğum derin hayranlığın anısına, Madam’ın hoşuna gittiği için bir araya getirdiğim bu sayfaları saygılarımla adıyorum.”  Bir kitabın yayınlanması için hoş bir neden.

Kitabın 43 üncü sayfasında yer alan şu cümleler ilginç geldi bana: “Edebiyatçı zihninin özgün işleyişi yoktur ve kendini güçlendirebilecek özü kitaplardan nasıl damıtacağını bilmez; derdi bir bütün olarak onların biçimidir, ki bu biçim, onun için, özümlenebilir bir öğe, bir yaşam ilkesi olmak yerine, sadece bir yabancı gövde, bir ölüm ilkesidir. Belirtmem gerekir mi bilmem, bu zevki, kitaplara duyulan bu tür fetişist saygıyı sağlıksız olarak nitelerken…”  Bu cümlelerden az önce ise bir tarihçi ya da bilgin için durumun çok farklı olduğunu söyler.

Edebiyatçının derdinin ‘biçim’ olmasının ve bunun bir ‘ölüm ilkesi’ne dönüşmesinin gerisinde yatan nedenin Proust tarafından fetişizmle damgalanması işi karıştırıyor. Bu damgayla nereye kadar gidilebileceği ve nasıl bir sona ulaşılacağı hususu tuhaf bir soru olarak dikiliyor karşımıza.

‘Biçim’ derdi ve bununla bağlantılı olmak şartıyla ‘ölüm ilkesi’, esas itibarıyla edebiyatçının varoluş nedenleri arasındadır. Başkalarına ait biçimlerin ‘ölüm ilkesi’yle yargılanmadığı durumda kendi özgün biçimine ulaşmasının mümkün olamayacağı gerçeğini her edebiyatçı daha işin başında bilir. Bilmek durumundadır. Bunu elbette Proust da biliyor. Ama burada şu sorun çıkıyor ortaya: Kendi özgün biçime ulaşmak durumunda olan bir edebiyatçı zihninin -başka biçimlere ölüm ilkesini uygulayan bir zihnin- özgün olmadığı tespiti ile baş başa bırakıyor bizi. Özgün olmayan, derdi salt biçim olan, bunu da bir yaşam ilkesi olarak değil ölüm ilkesi olarak fetişist bir boyuta yönlendiren bir zihnin, nasıl olup da şu cümlelerin muhatabı olacak kitaplara imza attığını sorgulamak durumunda kalıyoruz: “Sanatçının olduğu gibi yazarın da nihai çabası, bizi evren karşısında meraksız bırakan çirkinlik ve anlamsızlık perdesini bizim için ancak kısmen aralamaya varır.” Bize kısmen de olsa çirkinlik perdesini aralatan yazarının zihninin ‘özgün olmayışı’ üzerinde düşünmek gerekiyor gerçekten! Ya da Proust’un neden böyle söylediği konusunda…

NEZAKET YETENEĞİ / Mustafa Aydoğan

Nezaket, bir yetenek midir?

Bir insanın bir hususta yetenekli olduğunun belirtileri, ölçütleri, birimleri üzerinde çok söz edildi. Bu konuda yeni bir şey söylemek güç. Her kişinin meyilli olduğu, gözünün kaydığı, aklını çelen durumlar vardır. Peki, bu durumda o kişinin o hususlarda yetenekli olduğunu söyleyebilir miyiz? Veya “eli işte, gözü oynaşta” olmaktan ne anlamamız gerekir? “Oynaş”ın bir yetenek alanını belirlediğine hükmedebilir miyiz?

Yetenek hakkında yapılabilecek en genel tanım sınırı şu gibi geliyor bana: Bir durumu/işi/eylemi kendine özgü kolaylığı içerisinde görebilme yetisi. Yetenekli kişi, yetenekli olduğu alana dahil olan iş veya eylemin kolaylığını çarçabuk keşfeder. Bıkmaz, zahmetinden kaçınmaz ve onu yük olarak algılamaz. Elbette, bu, çok genel bir tanımlama olarak düşünülmeli.

Bir hususta yetenekli olan kişi, yetenekli olduğu hususla karşılaştığında hem onu çarçabuk tanır hem de onun gereklerini fazla zorlanmadan kavrar. Herhangi bir yapaylık görüntüsü vermez. Diyelim ki hırsızlığa yeteneği olan kişi, kısa sürede hem hırsızlığın bilgisel donanımını edinir hem de hırsızlığa konu olabilecek iş ve eylemleri ya da nesneyi bütün efradı ile kavrayabilir. Üstelik bunları bir sevinç ve coşku içinde yapar. Çünkü sevinç içermeyen, sevincin sıcaklığını taşımayan eylemde ya da işte yetenekten bahsetmek pek mümkün görünmüyor.

Hırsızların piri diyebileceğimiz ve yeraltı edebiyatının en büyük yazarlarından biri, J.P.Sartre’ın yakın dostu Jean Genet’nin sözleri küçümsenecek gibi değil. Gülün Mucizesi adıyla çevrilen kitabında şöyle diyor: “Çalmayı sevmek gerekir. Genç hırsız, seni, senin bile benzemek isteyeceğin o gösterişli kişi yapan düşlere bırak her zaman kendini! (……..)Davranışlarınızın güzel olması çok önemlidir.” (Ayrıntı Yayınları; 2004).

Mesele bir zafiyetten bahsetmek değil; sadece, yeteneğin kişiyi yönelttiği durumları ve bu durumlarla ilişkisini, bu durumlar içinde varoluşunu kavramaya çalışıyoruz. Aynı hususları bir kumarbaz için de söyleyebiliriz. Ahlaksız için de, erdemli için de söyleyebiliriz. Yani yetenek, yapılan işin bizatihi özüne ilişkin bir özelliktir. Yoksa, yapılan işin, bizim değerlendirmelerimize göre iyi ya da kötü olmasıyla alakalı değildir.

ORUÇ VE ŞİİR

 Orucun duyum noktası iftardır. İftar olmasaydı, oruçtan bahsedemezdik. Tensel aç kalışa sınır getiren iftar, o aç kalışı geriye doğru doyurarak ruhun aynasına dönüştürür. Böylece oruç, insan ruhunda karşılığını belirginleştirir ve bir ‘farkına varışa’ imkân aralar. Hem tensel doyumu hem de ruh doyumunu bir bam teli edasıyla nihai noktada gerçekleştirir. Açlığın tene bıraktığı ağırlık ve ruhi arınışın basıncından doğan boşluk duygusu yeni bir hazırlanışa imkân vermek için kendine yeni bir alan açar. İftar, oruç gerçeğinin insan algısına müdahalesini sağlayan bir şoktur. İftarla orucun şekli değişir ama mahiyeti aynı kalmaya devam eder.

Oruç, bir arınış durumudur. Bu arınışa, bir takım imkânlardan yoksun kalışımız kadar, bu imkânlara yeniden kavuşmamız, teravih, sahur ve imsak da dahildir. Oruçla sadece gündüzler dirilmez; geceler de yeniden dirilir. İmsak, mümin için yeni ve farklı bir anlam ifade etmeye başlar. Sahur, geceyi onaran bir ibadet olarak zamanın ölçüsünü hatırlatır. Karanlık bastıktan sonra da, oruç duygusunu içimize sımsıkı sarılmış olarak hissederiz. Bu durum, orucun iftarla sona ermediğini gösterir. Oruç düzeneğine şekil veren, onu ileriye ve geriye doğru tamamlayan ve onaran, ona ilham veren an iftar anıdır. Kısaca iftar, oruç ritüelinin özüdür. Orucun insandaki doğrudan karşılığıdır.

Şiirin de iftarı vardır.

Şairin kelimelere yüklediği oruç ruhu, okurun ruhunda karşılığını bulduğunda iftar anı gelmiş demektir. Bu an, kelimelerin içine örülmüş olan anlamın okurun dünyasına yayıldığı, ona yeni bir iç düzen verdiği, bir anlam şöleninin başladığı andır.

Şiir, okurda bulduğu nesnel karşılıkla birlikte çoğul bir yaratışa yol açar. Sadece okuru diriltmekle kalmaz. Geriye doğru bir refleksle şairi de diriltir. Okurda karşılık bulan şiir, şairinin yerini ve imgelerini onarır ve onu geleceğin imkânlarıyla donatır. Şair, okurda edindiği alanın çapı oranında geçmişe ve geleceğe müdahale eder.  Önceki yazılarımızda da ifade ettiğimiz gibi, her iyi şiir geçmişe övgü, geleceğe müjdedir. İşte bu işlevini okurda gerçekleşme diye adlandıracağımız iftar anından alır. Aslında çok kısa bir süreyi ifade eden bu an, sonsuzluktan öz taşıyan bir andır. Bir diriliş anıdır. Şairi, şiiri, okuru ve geleceği aynı pota içerisinde sonsuzluğun alanına çeker. Şiirin içine birikmiş olan şairin orucu, okurun ruhunda iftarını yapar. Aynı zamanda, geleceğin oruçlarına diri iftarlar armağan eder.

Okur da kendinde karşılık oluşturmuş olan şiirle dirilir. Bu dirilme, geleceğin nefesini taşır. Elinden alınmış olan imkânların kendine yeniden verilişini duyar. Geceleri sahurlanır, imsakları dikkatin imkânlarıyla donanır. Şiirin okumuş olduğu ezan, okurun kaslarına bir hareket, tenine doyum ve kalbine şölen verir. Şairin biriktirmiş olduğu orucu bozmanın, zamanın geldiğini haber vermenin ve gecenin aydınlığına adım atmanın sevincini yüklenir. Şiir, kelimeyi, imgeyi ve yapıyı aşarak som bir yaratışa dönüşür.

Okurda karşılığını bulamamış şiir, iftarı olmayan oruç gibidir; hem şairini hem de kendini kaçınılmaz bir ölüme sürükleyecektir.

MUSTAFA AYDOĞAN

YANIMIZDAKİNİN YANKISI / Mustafa Aydoğan

      Hayattan bahsediyorsak başkalarından bahsediyoruzdur. Başkasının olmadığı yerde kıyas olmaz. Değerlendirme, kıstas, yargı, hüküm, sevinç, öfke vs. başkaları söz konusu olduğunda bir anlam ifade eder. Dahası, ancak başkasının varlığı durumunda bunlardan bahsedebiliriz. Başkası yoksa iddiamız da yoktur. Kimliğimiz de.
       İyi de, bu “başkası” dediğimiz kim ki!
       Cervantes’in ünlü romanının kahramanı Donkişot’u biliriz de onun neşeli dostu, varlık nedeni, kadim yoldaşı Sancho Panza’yı es geçeriz. Oysa Sancho Panza Donkişot’a kimlik veren, onu açan, açıklayan, var kılan tözdür.
       Sancho, Donkişot’u bize yaklaştırır, bizimle tanıştırır, aramızda bir buluşma gediği açar. Sancho hiç de aptal biri değildir. Sorular sorar, yorumlar yapar, kavramlar ortaya atar. Efendisi Donkişot’un ufkunu açar. Yolculuğu ve mücadeleyi neşeli hale getirir. Onu destekler, onu kendi varlığına inandırır, ona büyük idealler peşinde koşması için elinden gelen imkânı sağlar. Böyledir ama Donkişot’un önüne geçmeye kalkmaz hiç. Ona inanmıştır. Geride durmasını bilir. Sancho, bir ideal uğruna yola çıkan efendisinin mahiyetini bilmediği bütün hayallerinin gerçekleşeceğinden zerre kadar şüphe etmez. Absürdün imkânlarına sarılmaktan çekinmez. İnsanın kendi etrafına ördüğü yalanlarla dalga geçer.
      Şöyle bir diyalog yer alır Donkişot’ta:
      -Peki Sancho, dediğinden hiçbir şey anlamadım… Şu sosyal adam lafından bir şey çıkaramıyorum.

Zafer Acar demiş ki...

Mustafa Aydoğan, az yazmayı poetik bir prensip edinmiş gibi. Az yazmak, modern şiirimizin öncülerinin Fransız şiirinden etkilenmesiyle şiirimizde kabul görmüş bir tutumdur ve Mehmet Akif ve Nazım Hikmet gibi birkaç istisna şairimiz dışında İkinci Yeni’ye kadar bütün şairlerimizce benimsenmiştir. Amerikan şiiri Poe ve Pound, Alman şiiri Rilke, İngiliz şiiri de T.S.Eliot ve Yeats sayesinde, Fransız şiirinin cimriliğe varan bu dilsel tutumluluğunu çok dikkate almamıştır.
Az yazmayı, ben Türk şiiri için bir tuzak sayıyorum, bu fikrimin gerekçelerini de daha evvelden yazmıştım, konuya birkaç eklemede bulunmak istiyorum yalnızca: Mehmet Akif ve Nazım Hikmet, niçin çağdaşları gibi az yazmayı tercih etmemişlerdir? Hiç düşünmeye gerek yok, bu iki şairimizin de uğruna hayatlarını ortaya koydukları davaları vardı. Marksist ideolojinin, şiirin ruhu sayılabilecek manayı dışlayıp maddesi olarak düşünebileceğimiz şekli öne çıkarmasına ve her şeyi estetik düzleme indirgemesine, ne yazık ki şairlerimiz tarafından ciddi bir tepki koymak şöyle dursun, bilakis ilgi gösterilmiştir.

Az yazanlar, kendi doğal yeteneklerine güvenemeyen şairlerdir
Nazım Hikmet’in Marksist olmasına rağmen bu tuzağa düşmemesi ilginçtir
ve ayrıca, manayı dışlayan maddecilik, farkında olmadan maddeyi de öldürmektedir. Yoksa, çoğunluğu materyalist olan cumhuriyet sonrası şairlerimizin büyük külliyatlarının olması gerekirdi. Şair, ortaya koyduğu eserlerle fikrin kendisine dönüşür. İnsanı ayrıcalıklı kılan, insanın düşünen bir varlık olmasıdır. Salt estetik kaygıyla ortaya konulan metinler, düşünme yetisine ve ayrıcalığa sahip değildir. Özgünlüğü olmayan metinlere eser diyemeyiz; bir metin, düşünüyorsa eserdir. İşte, şairin evren karşısındaki kendisine has duruşu, onun ideolojisidir. Mehmet Akif ve Nazım Hikmet, toplumcu yanlarıyla mesajı önemsemişler, elitist bir tavır olan estetlikten kaçıp manaya yönelmişlerdir; ancak bu, onların estetik açıdan zayıf ürünler ortaya koydukları anlamına gelmez. Büyük şairler, ne yazarlarsa yazsınlar, kendilerini okutacaklarını bilirler. Sonuçta yetenek, estetiğin kendisidir.

ŞİİR:ACIDAN DEĞİL

Suavi Kemal Yazgıç:  İlk üç kitabını “Az Önce” ismiyle kitaplaştırdın. Bu aynı zamanda da dördüncü kitabından bir şiirin adı. Dördüncü kitabının adı ise “Bugün Konuştuklarımız”. Bu isimler senin şiirinde neye denk düşüyor?

Mustafa Aydoğan: Benim kanaatim o ki, sanat, zamanı imha eden bir şeydir. Sadece  “zaman”ı değil, “mekan”ı da imha eder. “Zaman” duygusunun hakim olduğu durumlarda “yaşam” biricik değer olmaya doğru gider. “Yaşam” bizim kendisiyle var olduğumuz, nefes alıp verdiğimiz bir şey elbette ama ben “sonsuz” olanın, yani “ezel” ve “ebed” olanın nefesine ve hükmüne bağlıyım. Benim şiir anlayışım da, topyekun sanat anlayışım da bu çerçeve içerisinde vücut bulur. Kültürel “gelenek”e değil, Genonien anlamdaki “gelenek”e bağlıyım ben. Yani, hakikatin değişmez doğasının bütün sürece yansıması ve eşyanın tabiatının bu aynılığa bağlı olduğu anlayışıdır bu. Zamanın sadece bir görüntü ve sis tabakasından başka bir şey olmadığı gerçeğine inanmaktır. Şair “şimdi”nin tasallutuna boğun eğmemelidir. “Şimdi”, arzuya ve öfkeye meyillidir ve geçici olanın hakikat olduğu yanılsamasına yol açabilir. Böyle olunca, erotik olanın, arzuya boyun eğenin, cedelin ve minör sıkıntıların odağı, taşıyıcısı, övücüsü durumuna düşebilir. Kitapların isimlerine dönelim. Şiir söz konusu olunca en sevmediğim kavram “ironi” kavramıdır. Bugünlerde yerli yersiz çok kullanılıyor belki de ondandır. Ama kitaplarımın isimlerinin bir anlamda “ironik” olduğunu ifade etmeliyim. Özellikle “Bugün Konuştuklarımız”ın. Bugün konuşmamız gerekenlerin pek konuşulmadığını ima ediyor aslında. Benim şiirlerim, “zaman” kavramı anlayışımdan dolayı “şimdi”ye, “bugün”e pek bağlı şiirler değildir. Bu nedenle, insanın yaratılış gayesine ve insanın kendi varlığına ilişkin tasarrufundaki çelişkileri hatırlatmaya dönük noktalara vurgu yapar. “Bugün”de olup biteni fazlalıklarından arındırdığımızda geriye kalacak birimin, gözlere pek görünmeyen ama bizi yöneten asıl güç olan hakikat birimi olduğunu görürüz diye düşünüyorum.

"AZ ÖNCE"DEN BUGÜNE MUSTAFA AYDOĞAN‏/Hüseyin Alemdar

Hüseyin Alemdar

Bir yıldız kaydı içimin kuytu köşesinden
Kızların saç örgülerini çözen anneler ağlasın
Şiir Öksüz kaldı"*

"Boşluklar olmasa kimse ulaşamaz
Kavuşmuşsak vardığımız kendimizdir
Bağrına yakın olana hasret duyar insan
Bir erkek bir kadının az öncesidir"**

İnsan olmanın, insan kalmanın en güzel örneklerinden diyebileceğim Mustafa Aydoğan'ın kişiliği hakkında uzun söze gerek yok sanırım. Aydoğan şiirleri okumalarımı Az Önce bitirdim, az sonra "şiir nedir?"e naif bir tanım getirerek, şiirin yalınlıktaki derinlik olduğuna daha bir inanacağım. Şiirindeki derinliği metafizik ve lirizminle güçlü kılan Mustafa Aydoğan, sırtını dayadığı köklü gelenekle şiirini dolambaçlı yollarına sapmadan da "sıkı" ve "naif" bir şiir yazılabileceğinin en güzel örneğidir dersem, onun poetikasını da açık etmiş olurum. Gelenek demişken, 90'ların ortasında yazılan ve Cahit Zarifoğlu'na ithaf edilen Kendini Aynalarda Çoğaltan Şehir şiiriyle tanıdım Aydoğan'ı, zamanla defterlerimde ve şiir aynamda iz bırakan şiirleriyle çoğalttım kendilerini.

*) İşte, yukarıya alıntıladığım üç dize sevgili Mustafa Aydoğan'ın aynı adla kitaba dönüşen ilk çalışmasından. İlk üç kitabını bir araya getirdiği kitabın adı ise bu kez Az Önce olmuş; sanki her şey lirik bir titreşimle az önce yaşanmış ve tarihe not düşülmüş gibi. Üç kitap bir arada olunca, şiirler de birbirini tamamlar gibi bir bütün oluşturmuş. Sonra şair, bütün şiirlerini özetler gibi "Çoktur kalbin hevesi hepsi nâra çıkarmış" diyar ya, her şiir hâlâ bir heves, hepsi bir yerden sonra nârrrr!

**) Denebilir ki, kendine göndermeler şairi de olan Mustafa Aydoğan Bugün Konuştuklarımız'da da Az Önce imgesi. İnsanın her şeyin "az öncesi" olduğuna inanan şair, doğal olarak da şiirin az önce olduğuna inanacaktır. Az sonraların az öncelerin sentaksı ve sesi olduğuna inananlar için Mustafa Aydoğan kitapları bahar biterken çok güzel iki armağan. Az önceleriniz hep şiir olsun. İyi okumalar...


"Az Önce"leyen: HÜSEYİN ALEMDAR

• AZ ÖNCE, Mustafa Aydoğan (İlk üç kiitap), Edebiyat Ortamı Yayınları, Mart 2012
• BUGÜN KONUŞTUKLARIMIZ, Mustafa Aydoğan (Yeni şiirler), Mart 2012
İsteme Adresi: GMK Bulvarı No: 24/7 Kızılay-Ankara // edebiyatortami@gmail.com

(http://www.siirakademisi.com/)

KENDİ SESİNİ ÇOĞALTAN ŞİİRLER/Suavi Kemal Yazgıç

İyi şiir kendisine verilen mesaiyi pat diye ele vermez. Okuru o kelimelerin "hüdayinabit" bir şekilde bir araya geldiğini zannedercesine "kendiliğindenlik" duygusu ile okur şiiri. Elbette şiir dili, günlük konuşmanın dışındadır. Ancak şiirin yapılan bir şey olması, "yapmacıklığı" taşıyabildiği anlamına da gelmez. Mustafa Aydoğan'ın "Az Önce" ismiyle bir araya getirdiği ilk üç kitabı "Kendini Aynalarda Çoğaltan Şehir", "Bir Dolu Bakır Yaz" ve "Bahar Köpüğü" ile yeni kitabı "Bugün Konuştuklarımız" (Edebiyat Ortamı Yayınları) tam da bu noktada anılması gereken eserler.

Şiiri şairlik taslamadan yazan bir şair Mustafa Aydoğan. Kelime cambazlıklarına prim vermeden, zor olanın yalınlıktaki derinliği yakalamak olduğunun farkında. Bir manifesto ile yazmıyor Aydoğan. Her şairden bir harekete, bir manifestoya ait olmasını beklememek lazım.
Evet, her hareket her manifesto bir tercihtir. Ancak kimi şairler de kendi çatlağını bulup akmayı murat ederler. Çatlak bir yerden tıkansa başka bir yeri ararlar ve mecralarını da bu arayış şekillendirir. Şiirleri poetikalarından daha önce belirir bu şairler ve birisi hakkında 'son sözü' söylediğini zannetse de o 'son sözü'

KARAMAN SOSYAL BİLİMLER LİSESİ ÖĞRENCİLERİ SORDU:

1.Bize biraz kendinizden bahseder misiniz? Mustafa Aydoğan kimdir?

1964 doğumluyum. K.Maraş’lıyım. Ortaokulu ve Liseyi K.Maraş’ta okudum. Sonra Üniversite için Ankara’ya geldim. 1984’de. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümünü kazanmıştım. Ama Ankara benim için kendi başına bir üniversiteydi ve hayalim hep Ankara’da kalmaktı. Öyle de oldu. 1988’de üniversiteyi bitirecektim ama askere gitmemek için bir yıl daha uzattım. Bir dersten bilerek kaldım. 1990 yılında Maliye Bakanlığına girdim. Halen aynı bakanlıkta Muhasebat Başkontrolörü olarak görev yapıyorum.

Prof. Dr. Turan Karataş’la birlikte Edebiyat Ortamı dergisini çıkarıyoruz. Daha önce Mavera, Dergah ve Hece dergilerinde yazdım. Kendi dergimizi çıkarınca sadece burada yazıyorum artık. Edebiyat Ortamı dergisi, Mart 2012’de 5. yılına girmiş olacak. Özellikle gençlerin yazılarına yer vermeye çalışıyoruz. Yeni bir kadro oluşturmaya çalışıyoruz. Dergiyi çıkarınca gördüm ki çok yetenekli gençler var. Şimdi bunların bir kısmı yetenekli birer isim olarak edebiyat camiası içinde anılmaya başladılar bile.

Üç şiir kitabım var: Kendini Aynalarda Çoğaltan Şehir (1997), Bir Dolu Bakır Yaz (1999) ve Bahar Köpüğü (2004). Yakında bu şiir kitaplarının toplu basımı yapılacak Az Önce adıyla. Bir de dördüncü şiir kitabı yayına hazır durumda: Bugün Konuştuklarımız. Ocak veya Şubat aylarında piyasaya çıkacağını planlıyoruz bu kitapların.

Şimdilik bu kadar…

2- Benim tanıdığım şairler/yazarlar genellikle edebiyat fakültelerinden değil de farklı alanlardan mezun olan kişiler. Örneğin; Oğuz Atay, Orhan Veli Kınık, Rasim Özdenören. Neden edebiyat fakültelerinden fazla şair çıkmıyor da diğer alanlardan çıkıyor?

Çok güzel bir soru. Dikkatli.

Gerçekten durum tam da böyle. Bir çok şair ve yazar edebiyat fakültelerinden değil de diğer fakültelerden mezun olmuş. Bunların arasında da sanırım en çok İktisat fakülteleri ve Siyasal Bilgiler var.

Bunun nedenini bilebilmek kolay değil. Sanırım, Edebiyat Fakültelerinin daha çok eski edebiyat üzerinde durmalarının, divan şiiri ve cumhuriyet döneminin ilk yıllarına ilişkin edebiyatı işlemelerinin önemli bir payı var bunda. Demek ki gençler güncel edebiyatla daha çok ilgilenmek istiyorlar ve onları yaşayan yazarların yazdıkları daha çok ilgilendiriyor. Bir de Edebiyat Fakülteleri yaşayan şair ve yazarlarla pek fazla içli dışlı olmadı, olamadı. Daha da önemlisi ve dikkat edilmesi gereken en önemli husus Edebiyat Fakülteleri’nin yazar ve şair yetiştirmek üzere değil de edebiyat kültürünü, geleneğini, bilgisini ayakta tutmak ve öğretmek üzere kurulmuş olmalarıdır. Gerçekten, Edebiyat Fakültelerine gitmekle yazar, şair olunamacağını, Edebiyat Fakültelerinin bu amaçla kurulmadığını hemen herkes bilir. Fakat son yıllarda Edebiyat Fakültelerinin değişmeye başladığını da söylemek lazım. Artık yaşayan yazar ve şairleri üniversiteye çağırıp konferanslar verdiriyorlar, öğrencilerle tanıştırıyor ve bu şairler ve yazarlar üstüne tezler hazırlattırıyorlar. Bu gelişmeyi önemli buluyorum ve Edebiyat Fakütelerinin de artık yazar ve şairlerin yetişeceği eğitim kurumları olacağını düşünüyorum.

MUSTAFA AYDOĞAN'LA "BUGÜN KONUŞTUKLARIMIZ"/Sadık Yalsızuçanlar

Az önce’den sonra, Mustafa Aydoğan’dan yeni bir şiir kitabı geldi: Bugün Konuştuklarımız. Şair, ‘kırkbeşinde sustum’ diyorsa da, acılar, hele büyük acılar dilsiz de olsa, konuşmayı sürdürdü, bize, yeni bir şiirsel mektup gönderdi. Bugün Konuştuklarımız, Edebiyat Ortamı Yayınları(EOY)’nın 6. Kitabı. Şiir dizisinin ise ikincisi. Birincisi, yine, Aydoğan’ın ilk üç kitabının toplu basımı: Kendini Aynalarda Çoğaltan Şehir, Bir Dolu Bakır Yaz ve Bahar Köpüğü. Sırasıyla, İz, Kaknüs ve Hece Yayınları’nca yaymlanmıştı.

Mustafa Aydoğan’ı, ilk kitabı, Kendini Aynalarda Çoğaltan Şehir’le tanımıştım.

Şiirlerini -kendisiyle yakinen tanışmamamıza rağmen- okurken hep bir ruh akrabalığı hissettim. O’nunla Bugün Konuştuklarımızı, o zaman, bence en sahih iletişim ortamı olan şiirin içinde zaten konuşuyorduk. Ama Aydoğan’ın gittikçe daha yalınlaşan -zorunlu ve haklı olarak-, arınan, dinginleşen dili bana daha yakın göründü.

Az Önce’de önceki şiirlerinin tümünü okur bir arada bulabilecek. Bugün Konuştuklarımız’la da, şairin sanırım 2004’ten sonra, özellikle de Edebiyat Ortamı’nın yayınından sonrakileri, otuz bir şiiri okuyabilecek.

Aydoğan, hamuru şiirsel dille yoğrulmuş bir iklimden: Kahramanmaraş’tan. Hal sari imiş. Şiir de öyle. Kamil ve Feramuz Aydoğan’ın da edebiyatla ilişkisini biliyoruz. Kamil bey, bu kanatime ‘gatılır mı?’ bilmiyorum ama, hem ailenin hem Maraş’ın mayasındaki şiir, İbn Arabi’nin eserlerinde ‘maye-i Muhammedi’ olarak geçen, Prof. Dr. Yalçın Koç’un, ‘Anadolu mayası’ dediği o öz hala insanlara aşk ve hikmetle söyletiyor. Necip Fazıl, Cahit Zarifoğlu, Nuri Pakdil, Erdem Beyazıt, Özdenören’ler ve diğer ustalar... Mahzuni, Abdurrahim ve Bahattin Karakoç’lar -üstad Sezai Karakoç’ta yanlış hatırlamıyorsam Maraş’ta uzun yıllar kalmıştı, orta öğrenim yılları burada geçmişti- Kul Ahmet ve diğer aşıklarıyla bu iklim, o ‘maye’ ile mayalanmıştır. Mustafa Aydoğan, ilk gençlik yıllarından itibaren Ankara’nın Eylül sonrası sarı, zehirli havasını da soluyunca, şiirindeki melal koyulaşmaya başlamış.

BUGÜN KONUŞTUKLARIMIZ

MART,2012
2004-2011